Golden Period คืออะไร? ทำไม 3-6 เดือนแรกถึงสำคัญที่สุดในการฟื้นฟูผู้ป่วยหลอดเลือดสมอง (Stroke)

เมื่อคนในครอบครัวเกิดภาวะ “โรคหลอดเลือดสมอง” (Stroke) หรือที่เรียกกันติดปากว่าอัมพฤกษ์ อัมพาต สิ่งแรกที่ลูกหลานมักกังวลคือ “จะกลับมาเดินได้ไหม?” หรือ “จะกลับมาใช้ชีวิตปกติได้เมื่อไหร่?” คำตอบของคำถามนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยเดียวที่สำคัญที่สุด นั่นคือ “Golden Period” หรือช่วงเวลาทองของการฟื้นฟูครับ

ในบทความนี้ ซีเอ็นเอช เนอร์สซิ่งโฮม (CNH Nursing Home) จะพาไปเจาะลึกว่า ทำไมช่วง 3-6 เดือนแรกหลังเกิดเหตุถึงเป็นจุดชี้วัดว่าผู้ป่วยจะหายดีหรือต้องอยู่กับความพิการไปตลอดชีวิต

1. Golden Period คืออะไร? ทำไมต้องเร่งฟื้นฟู?

Golden Period ในบริบทของการฟื้นฟูผู้ป่วยสโตรก คือช่วงเวลา 3-6 เดือนแรก หลังจากที่ผู้ป่วยมีอาการคงที่ (Stable) ช่วงนี้คือช่วงที่ “สมองมีความยืดหยุ่นสูงที่สุด” (Neuroplasticity)

สมองของมนุษย์เรามหัศจรรย์มากครับ เมื่อเซลล์สมองส่วนหนึ่งตายไปจากการขาดเลือด สมองส่วนที่ยังเหลืออยู่จะพยายามสร้างเครือข่ายเส้นประสาทใหม่ขึ้นมาทดแทน เพื่อเรียนรู้การควบคุมร่างกายใหม่อีกครั้ง ซึ่งกระบวนการนี้จะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพสูงสุดในช่วง 6 เดือนแรกนั่นเอง

2. เจาะลึก 3 เหตุผล: ทำไมต้อง “จัดเต็ม” ในช่วง 6 เดือนแรก

1) การสร้างวงจรสมองใหม่ (Neuroplasticity)

หลังจากสมองบาดเจ็บ สมองจะเปิด “หน้าต่างแห่งโอกาส” ในการซ่อมแซมตัวเอง หากได้รับการกระตุ้นที่ถูกต้องผ่านการกายภาพบำบัดในช่วงนี้ สมองจะจดจำรูปแบบการเคลื่อนไหวได้แม่นยำกว่าการไปเริ่มฟื้นฟูหลังจากผ่านไปแล้ว 1 ปี

2) ป้องกันภาวะแทรกซ้อน “ระยะยาว”

หากไม่ขยับร่างกายในช่วงแรก ผู้ป่วยจะเผชิญกับปัญหา ข้อติด (Joint Stiffness) และ กล้ามเนื้อฝ่อลีบ (Muscle Atrophy) ซึ่งเมื่อเกิดขึ้นแล้ว การจะกลับมาบริหารให้หายจะยากกว่าเดิมหลายเท่าตัว

3) สภาพจิตใจและกำลังใจของผู้ป่วย

การเห็นพัฒนาการที่รวดเร็วในช่วงแรก (เช่น เริ่มขยับนิ้วได้ หรือเริ่มพยุงตัวนั่งได้) จะช่วยให้ผู้ป่วยมีกำลังใจในการต่อสู้กับโรค ต่างจากการฟื้นฟูที่ล่าช้าซึ่งมักทำให้ผู้ป่วยท้อแท้และนำไปสู่ภาวะซึมเศร้า