รับมืออย่างไร? เมื่อผู้สูงอายุมีพฤติกรรมก้าวร้าว หงุดหงิดง่าย จากภาวะสมองเสื่อม (BPSD)

พฤติกรรมก้าวร้าว หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน หรือมีการต่อต้านการดูแล เป็นปัญหาที่ลูกหลานจำนวนมากต้องเผชิญเมื่อดูแล ผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม ซึ่งอาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจาก “นิสัย” แต่เป็นผลจากความผิดปกติของสมองที่เรียกว่า BPSD (Behavioral and Psychological Symptoms of Dementia) หากเข้าใจสาเหตุและวิธีรับมืออย่างถูกต้อง จะช่วยลดความรุนแรงของพฤติกรรม และทำให้ทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแลมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

BPSD คืออะไร?

BPSD คือกลุ่มอาการด้านพฤติกรรมและจิตใจที่พบร่วมกับโรคสมองเสื่อม เช่น อัลไซเมอร์ พาร์กินสัน หรือสมองเสื่อมจากหลอดเลือด โดยพบได้มากถึง 80–90% ของผู้ป่วยสมองเสื่อม

ตัวอย่างอาการ BPSD ที่พบบ่อย

• หงุดหงิด ฉุนเฉียว โวยวายง่าย
• ก้าวร้าว ทำร้ายคนรอบข้าง
• วิตกกังวล หวาดระแวง
• เดินไปมา พูดซ้ำ ๆ
• ปฏิเสธการอาบน้ำ รับประทานอาหาร หรือกินยา
• นอนไม่หลับ กลางคืนตื่นบ่อย

สาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุมีพฤติกรรมก้าวร้าว

พฤติกรรมเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุผล แต่มีปัจจัยร่วมหลายด้าน เช่น

1. การเสื่อมของสมอง

สมองส่วนควบคุมอารมณ์และการตัดสินใจเสื่อม ทำให้ควบคุมตัวเองไม่ได้

2. ความสับสนและกลัว

ผู้สูงอายุอาจไม่เข้าใจสิ่งรอบตัว รู้สึกไม่ปลอดภัย จึงแสดงออกด้วยความก้าวร้าว

3. ความเจ็บปวดหรือไม่สบายตัว

ปวดข้อ ท้องผูก ปวดฟัน หรือปวดแผล แต่ไม่สามารถสื่อสารได้

4. สิ่งแวดล้อมไม่เหมาะสม

เสียงดัง คนเยอะ แสงจ้า หรือมีการเปลี่ยนสถานที่บ่อย